close
تبلیغات در اینترنت
لک پرس
لک پرس
رسانه فرهنگی قوم لک
مطالب پر بازدید
مطالب تصادفی
تاریخ مویه(موگه) در ایران

اگر مرگ دادست بیداد چیست  /  ز داد این همه بانگ و فریاد چیست

در باره ی مرگ سخن ها بسیار است.بعضی آن را آغازندگی می دانند،بعضی آن راادامه   زندگی این جهانی می دانند وبرخی هم از آن می ترسند.فردوسی شاعر بزرگ ایران زمین مرگ را با زندگی این جهانی پیوند می دهد ومی گوید: 

به رفتن مگر بهتر آیدش جای /چو آرام یابد به دیگر سرای

همچنین ما را از مویه کردن ونوحه سرایی در مرگ از دست رفتگان منع می کند،اما خود زبان حال مردم ایران باستان می شود وخود را درمقابل آنان مسول می داندو اعمال و آداب ورسوم ودلاوری هایشان را هم بی کم وکاست منعکس می نماید.دقت وتوجه فردوسی در بیان جزئیات

شاهنامه را به منبعی مفید وارزشمند  از فرهنگ وآداب ورسوم مردم ایران باستان تبدیل کرده است.    

دل از نور ایمان گر آکنده‌ای    /     ترا خامشی به که تو بنده‌ای 

براین کار یزدان ترا راز نیست      /         اگر جانت با دیو انباز نیست 

هرچند رستم مردمان را دلداری می دهد وبه صبر دعوت می کند ، درمرگ پسر خود چنین می گوید:

مرا بود نوبت،برفت آن جوان/زدردش منم چون تنی بی روان

برفت وغم ورنجش ایدر بماند/دل ودیده ی من به خون در نشاند

در این مقاله هدف ما پرداختن به درستی یا نادرستی نظریات مختلف در مورد مویه کردن برای مردگان نیست ، بلکه هدف آن است که تاریخچه ای از مویه(موگه)رابنمایانیم.برای تایید بعضی موارد از اشعار دیگر شعرای بزرگ ایران استفاده گردیده است.

 مویه به معنای گریه وزاری برای از دست رفتگان است. گوشه ایست در دستگاه سه گاه که بندرت در چهارگاه هم نواخته میشود .  مویه زال . لحنی است در موسیقی قدیم وکسی که مویه می کند وصفات مرده را بر می شمارد مویه گر خوانده می شود. در اشعار شعرای فارسی زبان این موضوع بسیار بیان شده است وهمچنین در فرهنگ نامه های فارسی معاصر  وگذشته نیز به آن اشاره شده است که برای نمونه به بعضی از آنها اشاره می شود. اشعار سوگواری‌ در مناطق‌ گوناگون‌ نام هایی‌ خاص دارد، چون آن كه‌ در بلوچستان‌ " موتَك ‌" و در آذربایجان‌ " آغی ‌" نامیده‌ می‌شود   

 مویه گر. [ مو ی َ / ی ِ گ َ ] (ص مرکب ) نوحه و زاری کننده . (ناظم الاطباء). نوحه کننده را گویند. (برهان ). نوحه گر. گریان . مویان .مویه کنان . نائح . نائحه . نالان . نوحه سرا. هرکس که نوحه و زاری کند و مرثیه بخواند یا نخواند آن را مویه گر گویند. (از آنندراج ) : 

همه پیش رستم نهادند سر/پریشان و گریان و هم مویه گر.فردوسی .

لشکر دشمن او مویه گر و لشکر او/دل پر از خنده و دلها همه پر ناز و بطر.فرخی .

سپه هرکجا کشته شان بد دگر/همه شب بدند از برش مویه گر.اسدی .

 شاید که بوم تا بزیم مویه گر او/گر بود دو سال از غم دل مویه گر من .امیرمعزی (از آنندراج ).

- مویه گر شدن ؛ نوحه گر شدن . گریان شدن .گریه و نوحه کردن : 

سرت را جدا کردمی از تنت /شدی مویه گر بر تو پیراهنت .فردوسی .

 مویه گر بنشاندمی بر خاک و خود بنشستمی /دست و کلکش را به لفظ مادحان بستودمی .خاقانی (دیوان چ سجادی ص 443).

هم بمویید هم از مویه گران درخواهید/که بجز مویه گر خاص نشایید همه .خاقانی .

  آنچه پیشینگی مویه را می نمایاند شاهنامه است که  فردوسی از زبان مردم عزا دار وباورهای خود به گزارش مویه پرداخته است.آنچه مد نظر ماست این است که موگه ی لکی همان مویه ی فارسی است و(ی} مویه به گاف تبدیل شده و(موگه) حاصل شده است.وکسی که مویه می کند در زبان لکی به جای ( مویه گر)به او لقب (موگه آر) داده اند.هم اکنون زنان، میدان دار موگه هستند وبه طور کلی زنانی که میانسال هستند موگه آر محسوب می شوندو زنان دیگر با او همراهی می کنند .شاید باشند زنان جوانی که به این کار مبادرت می ورزند اما آنچه مورد پسند عامه می باشد همان زنان پخته ومیانسال هستند.در فرهنگ آنندراج نیز اشاره شده است که پیرزنان  این کار را بر عهده دارند. 

{ پیرزنی که در میان زنان یک یک صفت مرده بشمارد و نوحه کند تا به متابعت آن زنان دیگر نیز نوحه کنند. (آنندراج ).}

دربعضی موارد مردان نیز به مویه خوانی می پردازند.در بیشتر موارد مردان مویه گر برای افراد بزرگ خاندان وسر شناس یا دوستان نزدیک مخصوصا کسانیکه در سن جوانی از دنیا می روند مویه گری می کنند.

نام دیگر موگه «لاوونن» است که از لاوه لاوه(لای لای)گرفته شده است.زنان برای خواباندن فرزندشان لاوه لاوه می خوانند وکودک با آرامش می خوابد.برای آرامش مردگان هم لاوه لاوه که لاوونن باشد لازم است وهر چه این کار سوز وگداز داشته باشد مرده آرامش بیشتری می یابد.

آداب ورسوم عزا داری ومویه گری از عهد باستان برای مردم ایران زمین باقی مانده است وهنوز هم برخی از این رسوم با همان دوران باستان مطابقت دارد.

تعداد بازدید از این مطلب: 16
موضوعات مرتبط: آداب و رسوم ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 2
|
مجموع امتیاز : 6




می توانید دیدگاه خود را بنویسید

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی