close
تبلیغات در اینترنت
لک پرس
لک پرس
رسانه فرهنگی قوم لک
مطالب پر بازدید
مطالب تصادفی
چند واژه کهن در زبان لکی

چند واژه کهن در زبان لکی

"وت"

این واژه در اوستا به شکل "وخته"vaxta  و شکل تلفظ آن در پهلوی "واخت" vaaxt  میباشد که هر دو شکل پهلوی و اوستایی این واژه در زبان لکی با تغییراتی حضور دارند.

یکی از قواعد تحول آوایی در زبان لکی این است که خوشه ی هم خوانی 《خت》 به صورت《ت》می آید و《خ》حذف میشود، مثلا "دخت" که در زبان لکی به "دت" تبدیل میشود.

 در مورد واژه ی "وت" نیز این قانون وجود دارد و شکل اوستایی واژه یعنی "وخته" خوشه هم خوانی《خت》به《ت》و فتحه ی پایانی حذف،بدین ترتیب است که به "وت"تبدیل میشود،شکل پهلوی این واژه نیز که "واخت" است به "وات" تبدیل میشود،البته واژه "وات"در حال حاضر در زبان لکی کمتر کاربرد دارد، ولی در اشعار کهنتر زبان لکی از واژه "وات" بسیار استفاده شده و شکل دیگر این واژه که امروزه استفاده میشود "وت" است که در اشعار و متون کهن تر لکی کمتر دیده میشود.


یک نمونه استفاده از "وات" در شعر ملا منوچهر کولیوند

دس نیام ار قلف در دیم بسته بی باب حیاط

#واتم عه بخت بدم  هی هات هی  روژ نهات


یا یک نمونه دیگر از شاهنامه لکی


#واتش عه پیران وس که خیالان

سپاه و باوانمان مچن  و  تالان



"چنگر"  


شکل این واژه در اوستا "چنگره" بوده و به معنی چنگ و چنگال میباشد که به حذف واکه ی آخر یعنی (فتحه) به شکل "چنگر" در زبان لکی حضور دارد. 

اما نکته ی قابل توجهی در مورد این واژه وجود دارد و آن نکته این است که در این واژه یک واج غنه ای وجود دارد که بین زبان لکی و زبان اوستایی مشترک است ولی در هیچ زبان ایرانی دیگری وجود ندارد، این  واج《نگ》است که در واژگانی چون چنگر(چنگال)،منگا(ماده گاو)،دنگ(صدا)و ... حضور دارد.



"ورپیری"


"ورپیری" مرکب از دو واژه میباشد


1- ور : واژه ای لکی است که در زبان پهلوی و اوستایی نیز وجود داشته و به معنای جلو میباشد .

2- "پیری" یا "پئیری" نیز واژه ای اوستایی به معنی اطراف و یا حرکت کردن در اطراف و حرکت کردن در رو به رو در اوستا آمده است که واژه ی فارسی پیرامون نیز گرفته شده از این واژه میباشد.

از معنای دو جزع واژه میتوان فهمید "ورپیری" به معنای حرکت کردن در قسمتی از پیرامون است که در ور (جلو، روبرو)قرار دارد، به عبارتی دیگر حرکت کردن رو در رو را ورپیری گویند.


"وشا"


این واژه در زبان پهلوی باستان "ویشا" بوده که به معنی باز و گشاد میباشد و در زبان لکی با تغییر واکه ی بلند(ی) به واکه ی کوتاه(کسره) به (وشا vesha) تبدیل شده است.


منابع:

فرهنگ اوستایی دکتر بهرامی

فرهنگ پهلوی دکتر فره وشی

شاهنامه لکی ، گردآوری حمیدایزدپناه

دیوان ملا منوچهر کولیوند


حسین میرمحمدی


تعداد بازدید از این مطلب: 31
موضوعات مرتبط: ادبیات و زبان لکی ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 3
|
مجموع امتیاز : 7




می توانید دیدگاه خود را بنویسید

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی