close
تبلیغات در اینترنت
لک پرس
لک پرس
رسانه فرهنگی قوم لک
مطالب پر بازدید
مطالب تصادفی
فال چلسرو لکی

⚜ فال چل سرو یکی از مشخصه ی سرزمینهای لک نشین است 

ابیاتی از فال چلسرو لکی 

🔹 ئر دوس هزار بو، هر تو یارِمی / هر تو یارَكِه، نو شكارِمی

🔹 گِلِه گوشتِ تویشك، وَ گوپِه نونا / ماچِ تویله دِت، سه‌تیر وَ شونا

🔹 دَمَكَت بار بِن دَم دَمانِت كَم / سورمِه عطاری پِر چمانِت كَم

🔹  خانِم نِمَرِه. گوشت شكارِم / كو گَردی بِكم ئرا كی بارِم

🔹 شو مانگی خاصه و شرط خوشت بو / سوزه بالابرز و ترکشت بو

🔹 ژیر سریت نی بو، ژیر پاییت له بو/ ژ مال ژ دنیا هر ژنت خاص بو

🔹  خدا برسن روژی قلیانم / تماکو فروش بکه میمانم

🔹 هر مای هر مچی بو تا کلت کم / و باووان مچی دس وه ملت کم

🔹 بومه کونیلک و سر شانت / تک تک بتکیام و نرمی رانت

🔹  ئر دوس بزانه مه حالم چوینه / نه زلفه میلی نه خال و سینه

🔹 نزانم دتی یا دسگیرونی / قرپ قرپ کوشه کت مالم رمونی

🔹 یه شو دیمه خاو،خواوو دروو نیه / دسم وه مله دوسکم بیه

🔹 و یادته مای کارد بری دسم / دسمال آووردت بستینه دسم

🔹 دسکم بگر بور و مالکت / بکم و میمان تنیا خالگت

🔹 خدا خدام بی ژ مال بوینه در / چارشو عروسی بکیشی و سر

🔹 ئه هوارر هتین رنکت نریاوی/ صد قسم بری ماچت کریاوی

🔹 خوشمه چه ته مای در در پاکت/ چن جوان کشیا ئه سر جاکت

🔹 ری یگه خرماوه باجن و کنجی / ئره دوسه که دنو برنجی

🔹 ری یگه کرماشان تپ توز مه که / دلم تقاضا لا دوسه مه ک

🔹 ری یگه کرماشان بسازن و چو/ ئرا یارگم هر بای هر بای بچو

🔹 ژیر سری مخمل بالش پر و پو/ یه طوری بکه جا هردکمان بو

🔹 جاده خرماوه گردی اسفالته / بوشنه دوسکم سو ملاقاته

🔹 جاده خرماوه بکنه شیشه/ بوش دوست درم ئرا همیشه

🔹  صوفی صافی بیم چمه زیارت/‌ سوزه هنکچی دل برد میه خارت

🔹 کل ولام نویی ور مخار جام بی/ چویر مخواردم شو منزلگام بی

🔹 مه کراسمه مه سر تا پا لار بو/نه کل بو نه در نه زمین مال بو

🔹 ژیر سری مخمل بالش پر و پو  / یه طور بکه جا هردکمان بو

🔹 ئر بوینه لق لق بچینه موی لق‌/ شکار وژمی و فرموده حق

🔹 ئر بوینه ماهی بچینه دریا / مومه قلاوه مکمت پیا

🔹 کوور گن گن بای،بوینه هماری‌/  ولا دوس مچم و سر سواری

🔹 خانم و درو کم بنه‌ار کولم/تو و مال وژت،مه و انجولم

🔹 چِل‌ گو، چِل‌ نیم‌ گو، چِل‌ كریم‌خونی(نیم قرانی)/ نُخرَه ریز كِردیه، تا پِشتِ زونی

🔹اگر بِنیشم دل بی‌قرارَه/اگر هیز گِرِم، سایَم دِیارَه

🔹 ئه هوارِر هَتین، وِتِم یَه یارَه/ گِلارَم كور بو، یَه خو رِویارَه»

🔹 دایا تو پیرین، گُپِت قُپیایَه/ سَرداری مخمل، وَ تو مِنایَه» 

🔹 شرط بو. ئژ داخِت، هَر یَه حالِم بو/ برگِ آزیَتی، سال وَ سالِم بو» 

🔹 خُدا تَ بِین دِه، دُنیاتَ دِل بو/پرچینِت میخك، هُم رازِت، گُل بو»

🔹 خُدالَم شُوكره، رَسیم وََ مَطلُو/دِلِم ساكت بی اژ پژاره شُو»

🔹 اِ هُوارِر هَتین، توپ و گُل دمی/سروَن سنگ‌اَلا، پیاله چَمی

🔹 اِسا پیر بیمه، وَلگِم رِزیایه/گَل‌گَل نازاران، وَ سام توریایه»

🔹کلم كوشتیه، هشت پا وَ نُه/گورگ،چوُویر هواردِه كَلِه كَوَر كوه»

🔹بیه‌سَه كارِت، وَ بِرجا نیشتِن/وَ تیرِ بِژنگ، رِویاری كُشتِن» 

🔹تَرسِم، دُما مه، قالِ بر پا بو/كیاكی بِكن، كی كتخدا بو

🔹 شاوار دو شاوار اِ یَك رِشیایَه/كِلیل‌دار شاوار، اَركو كوشیایَه»

🔹 هر چه هِنام كِرد، هِنام نَرَسی/دام اَ نوم سَرِم وَ هَر دو دَسی»

🔹 بیمه‌سَه بویل‌كو سِته وَر مالان/هر باده مِیو، مُرِم وَ تالان»

🔹 اِ قصرر هَتِم، لیمو بارِمه/و كَس نِمه‌مه اَرا یارِمه»

🔹 یَه مالِ كیَه بیَه ویروُنه/قوقو بایَه قوش، لِش كِرده لونَه» 

🔹 خوَشحال و اَرجِن، چوُویر هُومساسِه/تِك‌تِك برفان، راخیز و پاسِه»

🔹 نازار اَر نویاین، بادِم بِردَ بی/ناكَس زنگانیم، زویخ‌آو، كِردَه بی»

🔹 دوس اول خاص، اِسه مِیل سَردِم/اِسَه یاخی بی، وَ حرفِ مَردِم»

🔹 دوس دُوروزِن، سَر دُورو لَقِن/ رِنِ حیله‌باز بِن كیسه تَكِن»

🔹 اَر دوس هزار بو،هرتو یارِمی/ هر تو یارَكِه، نو شكارِمی

🔹گِلِه گوشتِ تویشك، وَ گوپِه نونا/ ماچِ تویله دِت، سه‌تیر وَ شونا»

🔹 خوَزگال و كوچلَه، تَنَك و تُنِك/مِدام ها وَ دَس سوزه بو هُنِ

تعداد بازدید از این مطلب: 60
موضوعات مرتبط: ادبیات و زبان لکی ,
|
امتیاز مطلب : 1
|
تعداد امتیازدهندگان : 2
|
مجموع امتیاز : 2


چل سرو لکی

فال چل سرو (چهل سرود)

فال چل سرو در بین قوم لک از موارد جذاب فلکور می باشد که ریشه در دوران کهن ایران دارد .

این فال مختص به قوم لک است و نمونه آن در فرهنگ هیچ قومی وجود ندارد  

طبق اسناد و مدارک  ، قبل از ظهور زرتشت «آیین مهر پرستی» در ایران و به تبع آن در سایر نقاط دنیا وجود داشت «نخستین بار مهرپرستی در غرب ایران رواج یافته است . با ظهور زرتشت پیامبر ایرانی مهر مقام اولیه خود را از دست داد اما به عنوان یکی از ایزدان در دین زرتشتی باقی ماند » . بنابراین با ظهور زرتشت و نفی بسیاری از مراسمات و مناسک قبلی ، در ابتدا با مخالفت هایی از سوی اقشار مردم مواجه شدند و رد کردن بعضی مناسک و یا پرستش خدای جدید برایشان سخت می نمود بنابراین مردمان لک که همگی ساکن غرب ایران و دارای آیین مهرپرستی بودند با ابداع فال چل سرو _  که در آن بیشتر به اعتقادات مهرپرستی رایج در بین مردم اشاره داشت _ سعی در حفظ آن آیین داشتند تا شاید بعدها فرصتی برای احیای آن پیدا کنند . نگاهی عمیق به سرودهای فال چل سرو خود سندی بر این ادعاست که بیشتر به نور و ناهید و مهر و ... اشاره دارد . 

تعداد بازدید از این مطلب: 74
موضوعات مرتبط: ادبیات و زبان لکی ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 3
|
مجموع امتیاز : 7


مور لکی

پیشتر به معرفی کلی مور و هوره لکی اشاره کردیم. در این بخش به معرفی‌کامل مور لکی میپردازیم 

مور به دو بخش بزرگ تقسیم می‌شود:بخش اول مور مجلسی و بخش دوم مور غیر مجلسی.

 

ا- مور مجلسی که به چهار دسته تقسیم می‌شود و هر کدام از این‌ها نیز خود دارای مقامهای گونا گونی است.

 ۲- مورغیر مجلسی دارای چهار سبک می باشد و هر کدام از این‌سبکها نیز خود حائز طرزها و روشهای مختلفی می باشند.

تعداد بازدید از این مطلب: 74
موضوعات مرتبط: موسیقی لکی ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 2
|
مجموع امتیاز : 6


مور و هوره، موسیقی مقامی لکی

«مور» و «هوره»

موسیقی مقامی قوم کهن لک 

مویه لفظ تغییر یافته مور لکی است. مور واژه ایست که ریشه در زبان اوستایی و زبانهای قبل از آن دارد. #مور_لکی با تمام مویه ها متفاوت است. مور ابیات یا کلیمه هایی است بر وزن هجایی با لاوشهایی که برای حزین تر شدن در لابلای ابیات سروده میشوند. این ابیات بخشی از ادبیات گذشته لکها هستند. 

بعضا ممکن است مور خوانهایی که طبع شعری هم دارند فلبداهه ابیاتی را بخوانند. #مور_موسیقی_مقامی_قوم_لک_است که مقامهای مختلفی دارد. اما مویه زمزمه های حزین است که برخی ایلات بالاگریوه و کلهرها و ... می خوانند. مویه جملات فاقد وزن و پراکنده هستند که در نهایت دلتنگی به صورت فالبداهه زمزمه میشوند. 

مور یک شاخصه کاملا#لکی است. 

تمایز مور و هوره در محتوا و سوزی است که مور دارد. مور در واقع با سوگ و دلتنگی ناشی از سوگ همراه است. اما هوره با مقامهای مختلف در محتوای نسبتا متفاوت چون شرح رشادتها، دلدادگیها، ستایش، تلقین روحیه و حتی در مواقع شادیانه سروده میشود.

هوره هم یک شاخصه کاملا لکی است که برخی ایلات منشعب از لک هم مقامهای کمی از آن چون سیاه چمانه و گورانی را حفظ کرده اند. اما مقامات هوره در قلب مناطق لک نشین که کمتر دست خورده اند و هنوز بر هویت لکی خود ایستاده اند بسیار متنوع است.

شاید بحث در مورد تقدم و تاخر مور و هوره ره به جایی نبرد و اگر یکی را مقدم بر دیگری بدانیم منطقی نباشد. چرا که مور و هوره هر دو در قلب زاگرس مرکزی و بر اساس نیاز مردم لک در تعامل با محیط اطرافشان در مقامهای متعدد سروده شده اند. 

بدیهی است مور و هوره موسیقی مقامی  #قوم_لک هستند. مقامهایی که متفاوت از موسیقی ردیفی دستگاهی بوده. اما آوازها، ترانه ها و نواهای دستگاهی فراوانی قطعا ریشه در مقامات مور و هوره دارند.

گردآورنده: دکتر داوود داوودی(سرپرست تیم پژوهشی ثبت ملی زبان لکی)

تعداد بازدید از این مطلب: 97
موضوعات مرتبط: موسیقی لکی ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 2
|
مجموع امتیاز : 6


گلونی لکی

گلونی_لکی

گلونی نوعی پوشش و سر بند است که توسط زنان لگ زبان مورد استفاده قرار می گیرد.این پوشش پارچه ای است مربع شکل از جنس ابریشم به ابعاد یک متر در یک متر و با گلهایی رنگارنگ بر زمینه ای رنگی به طوریکه گلهای آن به وضوح نمایان می شود.

این پوشش مورد استفاده ی مردان لک هم قرار می گیرد و آن به سه شکل انجام می شود .اول اینکه وقتی مردان ستره می پوشند از این گلونی به جای شال استفاده می کنند. دوم زمانی که یک جوان لک عروسی می کند آن را به گردن می آویزد یا به کمر می بندد.سوم بیشتر اوقات مردان مسن آن را به دور کلاه می پیچند و گوشه ای از آن را به دور گردن می پیچیند  تا از سرما و گاه گرد و غبار در اما باشند.

فولکلور برای جوان لک که گلونی در گردن می آویزد :

م برامی می شیران گشته بو 

گلونی و مل خدا رشته بو

برای زنان هم فولکلور زیاد است که به یک فولکلور بسنده می کنیم :

ارینت هاتیه دسی گلونی گری بیتیر ار بان زلف سوسنی

ارینت هاتیه دسی گلونی        

و منت پا منی و روی سر زمی

ایلات ملکشاهی و کلهر و به طور کلی آنهایی که خود را کرد جنوبی می دانند هر چند با قوم لک پیوستگی تاریخی و فرهنگی و زبانی دارند ، از این پوشش استفاده می کنند.

این سربند دارای انواع مختلفی است که میتوان به چوار کلاخی(چهار کراخی)،«کچلاخی» ،« سرون شل» و «سرون یه لایی»  نام برد.

چوار کلاخی :

هر گاه چهار گلونی کوچک را که هر کدام در حاشیه داری گل و نقش و نگار باشند به عهم دوخته شوند گلونی بزرگتری درست می شود که به چهار کراخی معروف است .این نوع در گویش عامه به چهار کلاخی معروف شده است

کچلاخی :

تلفظی ازییلاق است و منظور مناطق سردسیر است.مردمان لک زمانی در کوچهای خود به خاطر پرورش احشام زمستانها به قشلاق و تابستانها به ییلاق بر می گشتند که عموما منطقه ی ییلاق کوههای گرین بود .این نوغ شرون به  ییلاق نسبت داده شده است.

سرون شِل :

هر گاه سر بند کمی شُل بسته شود و پیچ و تابهای آن به سمت پایین حرکت کند حالتی زیبا را به تصویر می کشد که شعرا در وصف آن سروده هایی دارند.

سرون یه لایی :

در برخی مناطق برای زیبایی سرون را کمی متمایل به راست می بندند که به آن سرون یه لایی گفته می شود ودر وصف این نوع سرون هم فولکلورهایی هست .به عنوان نمونه  :

افرادی که از خانواده هایی با مراتب بالای اجتماعی هستند عموما طوری  سربند (گلونی) را می بندند که از پشت سر دنباله ی آن تا پشت پاها برسد و گاه زمین را هم لمس کند و این نشانه ی وقار و مرتبت اجتماعی هم هشت.

گلونی انواعی دارد که هر کدام را در زمان خاص و طبقه ی خاص می پوشیدند.از جمله می توان به « دارایی»و «دسمال» (دستمال)و «فریت کاو» و حریری اشاره کرد.

دارایی :

این نوع سر بند عبارت بود از یک دستمال بسیار بزرگ و رنگارنگ بود که در پشت سر آن را به هم گره می زدند و کار روسریهای بزرگ را می کرد.به این نوع «لنگه ی دارایی»هم می گفتند.

دسمال :

از «دسمال» که رنگش مشکی بود هم برای سر و هم برای دوش استفاده می شد .زمانی که عزایی پیش می آمد از آن به عنوان و نشانه ی عزا استفاده می شد.

فریت کاو :

فریت به معنای تار و پود است که زمینه ی اصلی قالی و پارچه را تشکیل می دهد . در زبان لکی این واژه را به هعمین معنا به کا می برند ، اما در زبان فارسی فریت کاری نوعی رنگ آمیزی سرامیک در کوره است که با بحث ما نیز بی ربط نیست.

پوششی همانند حریری است با این اختلاف که «فریت کاو» زمینه ای یک رنگ با حاشیه و طراز .از این نوع هنگام عروسی به جای پارچه های سفید امروزی آن را بر روی همه ی پوششهای دیگر می پوشیدند تا حجاب و حفاظی در مقابل نور آفتاب باشد.

در هر صورت گلونی پرچم و نماد قوم لک است و اگر دیگران از آن استفاده می کنند به خاطر وقار و زیباییهای این پوشش است.

 گردآورنده: مهدی زینی اصلانی 

تعداد بازدید از این مطلب: 96
موضوعات مرتبط: پوشش لکی ,
|
امتیاز مطلب : 5
|
تعداد امتیازدهندگان : 3
|
مجموع امتیاز : 7




تعداد صفحات : 31